جستجوی پیشرفته


تبلیغات

معنی لغت ابن قتیبه در لغت نامه دهخدا

ابن قتیبه

[اِ نُ قُ تَ بَ] (اِخ) ابومحمد عبدالله بن مسلم بن قتيبه الکوفي المروزي الدينوري. پدر او از مردم مروالروذ و مولد او در مستهلّ رجب 213 ه .ق . بکوفه بوده. ابومحمد اديبي عالم بلغت و نحو و غريب القرآن و معاني قرآن و شعر و فقه بوده است و با اينکه در مذهب بصريين غلو داشت خلط هر دو مذهب مي کرد چنانکه در کتب او از کوفيين نقل بسيار هست. او در روايات خويش صادق و کثيرالتصنيف است و کتب او در جبل مرغوب و مقبول نزد ادباست. وي مدتي منصب قضاء دينور داشت و از اين رو به دينوري مشهور گشت و پس از آن در بغداد تدريس ميکرد. وفات او به سال 276 بوده است. او راست: کتاب معاني الشعر الکبير(1) و آن دوازده باب است. کتاب عيون الشعر و آن ده کتاب است. کتاب عيون الاخبار و آن محتوي ده کتاب است و بسيار معروف و به طبع رسيده است(2). کتاب التفقيهْ ابن النديم گويد سه جزء اين کتاب را در ششصد ورقه بخط برک ديدم و ظاهراً دو جزء نقص داشت و از جماعتي از اهل خط جويا شدم و آنها معتقد بودند که آن دو جزء نيز موجود است و اين کتاب بزرگتر از کتب بندنيجي است. کتاب الحکايه و المحکي. کتاب ادب الکاتب(3). کتاب الشعر و الشعرا. کتاب الخيل. کتاب جامع النحو. کتاب مختلف الحديث. کتاب اعراب القرآن. کتاب ديوان الکتاب. کتاب فرائدالدر. کتاب خلق الانسان. کتاب القراآت. کتاب المراتب و المناقب من عيون الشعر. کتاب التسويه بين العرب والعجم. کتاب الانواء. کتاب المشکل. کتاب دلائل النبوه. کتاب اختلاف تأويل الحديث. کتاب المعارف(4). کتاب جامع الفقه. کتاب اصلاح غلط ابي عبيد في غريب الحديث(5). کتاب المسائل والجوابات. کتاب العلم تقريباً در پنجاه ورقه. کتاب المسير والقداح. کتاب حکم الامثال. کتاب الاشربه. کتاب جامع النحو الصغير. کتاب الرد علي المشبهه. کتاب آداب العشره. کتاب غريب الحديث. ابن النديم در موضع ديگر از او دو کتاب ذيل را نام ميبرد: کتاب تعبيرالرؤيا. کتاب غريب القرآن. و نيز کتاب الرحل و المنزل(6). و کتاب الامامه و السياسه(7) را به او نسبت کرده اند و بعضي از غير او دانسته اند.
(1) - کتابخانهء اياصوفيا.
(2) - در قاهره.
(3) - در لندن و قاهره به طبع رسيده است.
(4) - در دمشق نسخهء آن موجود است.
(5) - چ قاهره.
(6) - چ بيروت.
(7) - چ قاهره.

کلمات مشابه